Çocuk gelişimi, birey doğumda ve ergenliğin sona ermesi arasında meydana gelen biyolojik, psikolojik ve duygusal değişimleri gerektirir, çünkü birey bağımlılıktan artan özerkliğe geçmeye başlar. Tahmin edilebilir bir sıraya sahip, ancak her çocuk için benzersiz bir kursa sahip olan sürekli bir süreçtir.
Organizmanın döllenmeden başlayarak büyüme, olgunlaşma ve öğrenmenin
etkileşimiyle bedensel, bilişsel, dil, duygusal, sosyal yönden en son aşamaya
ulaşıncaya kadar sürekli ilerlemesidir.
BÜYÜME
Organizmanın fiziksel özelliklerinin
nicel olarak gösterilmesi yani bedensel olarak gösterdiği değişiklikleri ifade
etmektedir.
OLGUNLAŞMA
Olgunlaşma, vücut organlarının kendilerinden beklenen fonksiyonu yerine
getirebilecek düzeye gelmesi için, öğrenme yaşantılarından bağımsız olarak,
kalıtımın etkisiyle geçirdiği biyolojik bir değişmedir.
ÖĞRENME
Yaşantı sonucu davranışta meydana gelen sürekli değişikliktir.
HAZIRBULUNUŞLUK
Organizmanın,olgunlaşma ve öğrenme sonucunda kişinin belli davranışları yapabilecek düzeye
gelmesidir.
KRİTİK DÖNEM
Organizmanın yaş değişkenine göre
belirli becerileri kazanma ve öğrenme açısından uygun olduğu dönemdir . KAYNAKLAR
Yıldız Bıçakçı, M. (Editör), Bebeklik ve İlk Çocukluk
Döneminde (0-36 Ay) Gelişim, Duyuların Gelişimi ve Desteklenmesi, Eğiten Kitap,
Ankara, 2015.
Aral, N. ve G.
Baran, (editör), Çocuk gelişimi. Ya-Pa Yayın Pazarlama
Sanayi ve Tic. A.Ş., İstanbul, 2011.
Bebekler bir şey anlamaz diye düşünmeyin. Doğduğu günden
itibaren bebek her gün yeni şeyler öğrenir. Yeni kişiler nesneler tanır.
Sesleri ayırt eder. Kendisi tekrarlar yapar. Bebeğiniz öğrenmeye öncelikle
kendi vücudunu tanımakla başlar.
Ellerine, ayaklarına bakar, dokunur, ağzına götürür. İlk
aylarda anneyi ve annenin göğsünü kendi vücudunun bir parçası olarak algılar.
Ayrımı yavaş yavaş yapmaya başlar. Çocuğunuzun ilk aylarını önemseyin. Onun
gelişim potansiyelini araştırmasına yardımcı olun.
0-6 Aylık Bebeklerle Neler Yapabilirsiniz?
Bebeğin dış dünyayla olan ilgisini geliştirin.
Duyularını keşfetmesini sağlayın. Ufak bir ayna ile ışık
oyunları yapabilirsiniz. Işığı fark ediyor mu? Işığı takip ediyor mu? Önce göz
sonra başıyla izleyebiliyor mu? Işığı her izlemesinde mutlu olduğunuzu
sevindiğinizi bebeğinize anlatın.
Bebek masajı yaparak onun kendine güveninin gelmesini,
kendini emniyette hissetmesini ve başkalarıyla duygusal bağlar kurmasını
sağlayın. Böylece bebeğinizin nelerden hoşlandığını bilir ve onu daha iyi
tanırsınız. Ağladığında sizin bildiğiniz hoşlandığı davranışları yaparak
bebeğinizi eğlendirebilirsiniz.
Göz teması kurarak yapılan masaj çok değerli olacaktır. Siz
masaj yaparken hem ona dokunarak vücudunu doyururken hem de göz teması kurarak
ruhunu da doyurmuş olursunuz.
6-12 Aylık Bebeklerle Neler Yapabilirsiniz?
Bebeğiniz sizinle beraber oyunlar oynayarak sebep sonuç
ilişkilerini kavrayacaktır.
Bebeğinizin yaratıcılığını arttırıcı yeni girişimlerde
bulunmasını destekleyerek onun öğrenmesini ve beceriler geliştirmesini
sağlayabilirsiniz.
Farkındalık yaratma, keşfetmesini sağlamak çok önemlidir. Bu
konuda sık ve tekrarlayıcı uygulamalar yapmak öğrenmenin ve duygusal doyumun
artmasını sağlayacaktır.
Sosyal farkındalık yaratmak ve beyin gelişimini hızlandırmak
için müzik ve dansla yapılan aktiviteler yapabilirsiniz.
Bebeğinize bir oyuncak gösterin ve bu oyuncağı saklayın,
onun bulmasını isteyin. Her defasında oyuncağı farklı bir yere saklayın ve
bulduğunda sevindiğinizi bildirin. Alkışlayın, sevinç çığlıkları atın ve aferin
deyin. Bu oyuncağı işin başında hep aynı yere saklayın. Bulmasını sağlayın,
bulunca olumlu tezahürat yapın. Daha sonra oyuncağı sakladığınız yeri ondan
biraz daha uzaklaştırın ve nereye kadar oyuncakla ilgisinin kaybolmadan devam
edebileceğini fark edin. Oyuncağın adını söyleyin. Sakladığınız oyuncak herhangi
bir bebek, emzik veya onun battaniyesi olabilir. Önceden tanıdığı sevdiği,
aşina olduğu bir materyal olmalıdır. Çıngırak, diş kaşıyıcı gibi yuvarlanan
,canlı renkleri olan bir top , araba veya onun ayısı kuzusu olabilir.
Sakladığınız mesafe yaş ilerledikçe artacaktır.
Belli bir aydan itibaren oyuncağın sadece sesini duymasının
sağlanmasıyla araması mümkün olacaktır. Belli bir yaşta da siz ona oyuncağın
ismini söyleyerek saklayabilirsiniz. Oyuncağı bulacak, size getirecek ve sizin
sevinmenizi isteyecektir. Bütün bunlar onun öğrenme sürecini tetikleyecek,
harekete geçirecektir. Bu karşılıklı oyunları yaparken mimikleriniz çok
önemlidir. Teşvik edici, isteyici ve onaylayıcı olmalısınız. Tekrarlardan
kaçınmayın. Tekrarlar pekiştirici olacaktır. Bebekler böyle pozitif iletişimi
içeren keyifli oyunlardan sıkılmazlar. Bu aylarda müziğin ve dansın etkisi çok
önemlidir.
12-16 Aylık Bebeklerle Ne Tür Oyunlar Oynayabilirsiniz?
Artık ikili olarak oyunlar oynayabilirsiniz. Bebeğiniz ile
birlikte oyun alanındaki oyuncakları , aletleri bu aylarda rahatlıkla
kullanabilirsiniz. Topu tut ve at oyunu en sevdikleri oyundur. Saatlerce hiç
bıkmadan usanmadan oynayabilecekleri bir oyundur.
Artık o sizin bulmanız için oyuncaklarını saklayabilir. Siz
oyuncağı bulun ve sevinin. Âmâ hemen bulmayın, bir süre arayın. Arama süresini
bebeğinizin beklenti süresine göre ayarlayın. İpin ucundaki bir oyuncağı
sürüklemek, yürütmek onun bu aylarda çok hoşuna gidecektir. İpinden tutup
çekilebilen tekerlekli arabalar veya hayvanlar bu yaşta seçilmesi gereken
oyuncaklardandır. Örneğin yürürken başını veya kuyruğunu sallayan bir köpek çok
heyecan verici olabilir.
Bebekler oynadıkça istedikleri, hissettikleri ve
düşündükleri şeyleri ifade edebilme becerisi kazanırlar sosyalleşirler. Siz onun
her defasında yeni bir denge , koordinasyon duygusu geliştirmesini izlersiniz.
Bu aylarda bebeğiniz artık diğer bebeklerle ve çocuklarla
birlikte oyunlar oynamaya başlar. Tam anlamıyla oyuncaklarını paylaşmasa da
onları verip alabilir. Bu aylarda yanına gelen çocukları fark eder ve sevinç
tepkisi gösterir. Çocuk gidecekken gitmesin diye ağlar. Ondan kesinlikle
oyuncaklarını vermesini veya paylaşmasını istemeyin. Birlikte oyun , evcilik ,
doktorculuk 3 yaşında devreye girecektir. Bu konuda aceleci olmayınız.
16-24 Aylık Bebeklerle Nasıl Oyunlar Oynayabilirsiniz?
Bu 1-2 yaş aralığıdır. Bu dönemde bilişsel ,fiziksel , ve
sosyal gelişim hızlı olmaya devam etmektedir. Fiziksel hareket bu dönemde tam
anlamıyla devreye girmiştir. Takla atma , koşma , zıplama rahattır. Artık düşme
korkusu tam anlamıyla kaybolmuştur. Artık konuşma ve kelime haznesinin
zenginleşmesi için sözlü oyunlar oynamalısınız. İstenilen komutu almak ve
uygulamak, zorlukları başarmak, yaptığını size göstermekten zevk almak artık
istenilen yaklaşımlardır. Bu dönem ona pek çok şey öğretebileceğimiz dönemdir.
Sizi taklit eder. Hızlı öğrenir. Sesli onaylanmak ister. Çiş alışkanlığı
kazandırma da bu aylarda olacaktır. Bebeğinizle saklambaç gibi oyunlar
oynayabilirsiniz.
Bu dönem karıştırıcılık , meraklılık dönemidir. Her şeyi ,
her yeri karıştırmak ister. Eline almak, tutmak , bakmak ister. Pek çok şeyi
atar. Sesini dinlerler, bu bir öğrenme sürecidir. Sakın bu dönemde sizi
kızdırdığını düşünmeyin. Oyuncaklarını bırakıp çatal, kaşıklarla oynamayı
seçebilir. Dönem inatçılık dönemidir. Bazen inat eder kendi söylediklerinin ve
isteklerinin kabul edilmesini ister. Bu durum sizi paniğe sokmamalıdır. Oyun
konusunda hiç itiraz etmezler. Gerekli olan fazla oyuncak değil, yaşına uygun
oyuncaklardır.
